Ken jij het verschil tussen Schaamte en Toxische Schaamte?

Iedereen kent wel een situatie in het leven waarbij je een gevoel van schaamte hebt ervaren, zoals:

·       Je zegt iets ongemakkelijks tijdens een vergadering en merkt dat het stil wordt.

·       Je struikelt of valt in het openbaar.

·       Je vergeet iemands naam, terwijl je die eigenlijk “zou moeten” kennen.

·       Je maakt een fout in een belangrijk document dat iedereen ziet.

·       Je loopt vast tijdens het geven van een presentatie.

·       Je haalt een slecht cijfer, terwijl anderen hoge verwachtingen hadden.

Herken je dit bij jezelf? In welke situatie in het leven heb jij schaamte gevoeld? Schaamte ervaringen zijn er in allerlei gradaties.

We onderscheiden gezonde schaamte en toxische schaamte

Met gezonde schaamte leer je om je grenzen te bepalen en om te onderzoeken hoe je verbonden bent met anderen. Er is dus niets mis mee als je als kind ervaringen met gezonde schaamte hebt opgedaan. Schaamte hoort bij de levenservaring van alle sensaties die we als mens kunnen en mogen voelen. Met gezonde schaamte leren we de ups en downs van het leven reguleren. Het geeft een beeld van je ‘binnenwereld’. Je voelt jezelf. Je voelt je IK.

“Bij Gezonde schaamte is de schaamte tijdelijk en
is het gekoppeld aan het gedrag.”

Toxische schaamte is van een heel ander kaliber. Toxische schaamte ontstaat vaak in de kinderjaren. Het kan echter ook op latere leeftijd ontstaan als er sprake is van langdurige afwijzing, relationeel trauma of publieke vernedering.
Wanneer een kind zich langdurig afgewezen, niet gezien, bekritiseerd of emotioneel belast voelt, dan ontstaat er bij het kind grote twijfels over zijn eigen ZIJN.
Als dit in de kinderjaren plaatsvindt, dan zoekt het kind de oorzaak bij zichzelf. Het denkt: ’Er is iets mis met mij’. ‘Ik ben niet goed’. ‘Ik ben niet welkom’.

Deze beperkte overtuiging heeft enorme gevolgen voor de verdere ontwikkeling en wordt heel diep in het onderbewuste weggestopt. Het wil niet meer gevoeld worden. Dat is te pijnlijk.
Het kind ontwikkelt in deze fase een overlevingsmechanisme (muurtjes om het hart) en stelt zichzelf liever verantwoordelijk dan de ouders. Het kind doet dat, omdat er een diepe angst is om in de steek gelaten te worden. Het kind is tenslotte nog afhankelijk van de ouders.

“Bij toxische schaamte is het langdurig en is het verweven met identiteit.”

Je kunt je wellicht voorstellen dat deze diepe ervaringen diep doorwerken in het ontwikkelen van een eigen identiteit, in relaties en gevolgen heeft voor het ervaren van je eigen lichaamsbewustzijn.

Uit contact met je gevoel

Toxische schaamte heeft de neiging tot onthullen, tot terugtrekken, tot bedekken en afschermen. Het is een diepe pijn op zielsnivo. Dit teruggetrokken gebied wordt jarenlang intact gelaten door het goed af te schermen (muurtjes, masker).
We kunnen als mens dat zo goed en zorgvuldig doen, dat het ertoe leidt dat we er zelf ook nog moeilijk toegang toe kunnen krijgen. Ik kom dat vaak tegen in de coaching. De mensen zitten volledig in het hoofd en zijn de verbinding met het gevoel verloren. Dat is buitengewoon verdrietig, want daardoor leven ze vaak heel vlak in hun emoties. Als we muurtjes bouwen als overlevingsstrategie om dit soort sensaties niet meer te hoeven voelen, kunnen we helaas ook de leuke dingen niet meer toelaten.

“Toxische schaamte fluistert voortdurend:
“Als mensen echt zien wie ik ben, blijven ze niet.”

Als ik in de coaching vraag naar hun gevoel, begint de zin meestal met: ’Ik denk…dat het … voelt’. Ze voelen niet, maar halen de informatie uit het hoofd over hoe ze ‘denken’ HOE ze zich voelen. Er is een grote afstand ontstaan tot de gevoelens, maar ook tot behoeften, spontaniteit en levensvreugde. Ze zijn werkelijk UIT-CONTACT.

“Toxische schaamte ontstaat wanneer schaamte niet meer gaat
over gedrag, maar over identiteit.”

Welke gevolgen kunnen dit soort hevige schaamtegevoelens hebben?

Als mensen toxische schaamte hebben ervaren kan dat diep doorwerken in hun identiteit, relaties en het lichaamsbewustzijn. Signalen die ik zie, hoor of voel zijn bijvoorbeeld:

·       Mensen nemen weinig eigen ruimte in. Zij maken zich ‘klein’.

·       Of juist het tegenovergestelde; Ze maken zich ‘groot’.

·       Mensen zijn bang voor afwijzing.

·       Mensen zijn zeer gevoelig voor complimenten en zoeken naar bevestiging.

·       Mensen eisen veel van zichzelf en vertonen perfectionistisch gedrag.

·       Mensen vermijden conflicten.

·       Mensen hebben moeite met Nee zeggen.

·       Mensen vertonen please gedrag.

·       Mensen vertonen schuldgevoelens.

·       Mensen het gevoel krijgen dat ze ‘te veel’ zijn of ‘niet goed genoeg’.

·       Mensen ervaren grote moeite om hulp te vragen.

·       Mensen die heel hard en veel gaan werken.

·       Mensen gebruiken opvallende humor om zichzelf te verbergen.

Is het mogelijk om deze toxische schaamte te behandelen?

Jazeker, dat kan zeker. Belangrijk is om te weten dat ik als coach niet of nauwelijks de inhoud inga van de ‘verhalen’ die deze toxische schaamte heeft veroorzaakt.
Daar zit namelijk niet de heling en zou er alleen maar toe leiden dat je opnieuw ge-hertraumatiseerd wordt.

Ik werk vanuit specifieke methodieken als het Systemisch werk, Ademwerk en Traumawerk (Somatic Experiencing).
Dit is een lichaamsgerichte methode voor traumaverwerking. In plaats van alleen via gesprekken ('praten over'), richt deze therapie zich op fysieke sensaties in het zenuwstelsel om opgeslagen spanning en stress te ontladen.
Ik ken uit mijn eigen leven de toxische schaamte heel goed en weet dus zelf hoe heftig dat kan zijn en ken de gevolgen. Gelukkig ken ik ook de heling. Die ervaringen neem ik mee als coach in mijn werk. Ik weet wat wel werkt en wat niet.

Hoe komen we tot heling?

In mijn coaching zorg ik voor een veilige relatie met mijn client, waardoor we kunnen werken om zelfcompassie en mildheid te ontwikkelen. We werken o.a. met de innerlijke criticus in jou en worden daarvan bewust. Hier worden beperkte overtuigingen en patronen zichtbaar. We leren om woorden te geven aan datgene wat diep weggestopt was. We leren om grenzen te voelen en aan te geven. We leren omgaan met kwetsbaarheid en leren om de ‘gestolde energieën’ die in het lichaam zitten los te laten. Ademwerk is daarin een fantastische tool. We leren weer verbinding maken met gevoelens, verlangens, spontaniteit en levensvreugde. Kortom, de zelfhelende vermogens worden aangesproken en gebruikt, waardoor er grote veranderingen zichtbaar en voelbaar worden.

Genezing begint vaak op het moment dat iemand ontdekt:
“Ik bén niet verkeerd. Ik heb geleerd om zo naar mezelf te kijken” en de vrijheid ligt in het feit om daarvan bewust te worden en te veranderen.

Heeft dit blog je geraakt en wil jij ook kijken naar wat er op een diepe laag in jou speelt? Op de website kun je het contactformulier invullen. Je kunt dan gratis en vrijblijvend komen kennismaken. Ook vind je op de homepage van mijn website een knop met een opgenomen podcast van Jomare. Op google vind je reviews van cliënten, zodat je een beeld krijgt van hoe de coaching wordt ervaren en wat het oplevert. Je bent heel erg welkom.

Persoonlijke ontwikkeling zie ik als een geweldig avontuur. Er zijn steeds meer mensen die dat ontdekken. Misschien heb je gehoord dat er een boek is verschenen van Simon Keizer (zanger van Nick en Simon). In zijn boek beschrijft hij het proces van verandering, nadat hij ontdekte de verbinding met zichzelf compleet kwijt te zijn. Het boek is een autobiografie en is makkelijk leesbaar. Wie weet is dit wat voor jou en kun jij ook wat moed ontwikkelen om aan de slag te gaan.
Het boek heet: Wat moed dat moet.